Wejście bez kolejki Górny Belweder czy Dolny Belweder: który wybrać, jeśli masz czas tylko na jeden
W Górnym Belwederze znajdują się "Pocałunek" Klimta i stała kolekcja; w Dolnym Belwederze prezentowane są wystawy czasowe i reprezentacyjne apartamenty księcia Eugeniusza – jak dokonać wyboru i kiedy warto zobaczyć oba.
Odwiedzający po raz pierwszy często przybywają do Belwederu w przekonaniu, że jest to pojedynczy budynek. W rzeczywistości są to dwa pałace – Górny Belweder (Oberes Belvedere) i Dolny Belweder (Unteres Belvedere) – wzniesione jeden nad drugim na łagodnym wzgórzu, rozdzielone formalnym barokowym ogrodem o długości około czterystu metrów. Oba zostały zamówione przez księcia Eugeniusza Sabaudzkiego i zaprojektowane przez Johanna Lukasa von Hildebrandta; Dolny Belweder ukończono jako pierwszy, około 1716 roku, jako letnią rezydencję mieszkalną księcia, a Górny Belweder ukończono w 1723 roku jako Lustschloss do przyjęć i uroczystości państwowych. Trzeci obiekt, Belvedere 21, znajduje się dziesięć minut na południe przy Arsenalstraße i prezentuje austriacką sztukę po 1945 roku oraz współczesną. Górny Belweder to główna atrakcja: największa na świecie kolekcja Klimta, Sala Marmurowa, sale z dziełami Schielego i barokowy parter. Dolny Belweder to pałac wystaw rotacyjnych. Jeśli masz czas tylko na jeden, odpowiedź prawie zawsze brzmi: Górny. Ten przewodnik wyjaśnia, kiedy jest inaczej.
Co znajduje się w Górnym Belwederze
W Górnym Belwederze mieści się stała kolekcja Österreichische Galerie. Na pierwszym piętrze znajduje się Sala Marmurowa (Marmorsaal) – najokazalsze pomieszczenie w budynku, z freskiem na suficie autorstwa Carla Innocenza Carlonego oraz widokiem na geometryczną oś ogrodu, prowadzącą wzrokiem ku Dolnemu Belwederowi i dalej, ku iglicom wiedeńskiego śródmieścia. Galerie z dziełami Klimta otwierają się po obu stronach Sali Marmurowej; „Pocałunek” zajmuje osobną ścianę w jednym z przyległych pomieszczeń, a towarzyszą mu „Judyta I” z 1901 roku, portret Sonji Knips z 1898 roku oraz pokaźny wybór pejzaży Klimta malowanych podczas letnich pobytów nad Attersee.
W salach Schielego znajdują się najważniejsze dzieła, w tym późna „Rodzina” oraz „Śmierć i dziewczyna”. Reprezentowani są również Oskar Kokoschka, Hans Makart, Ferdinand Georg Waldmüller i szkoła biedermeierowska. Zachowane reprezentacyjne apartamenty księcia Eugeniusza, średniowieczne i barokowe sale na parterze – z Maulbertschem, charakterystycznymi głowami Messerschmidta i znakomitą kolekcją sztuki gotyckiej – dopełniają całości. Znajduje się tu największy na świecie zbiór dzieł Klimta, liczący według zarządcy dwadzieścia cztery obrazy ze wszystkich etapów jego twórczości. Na uważne pierwsze zwiedzanie zaleca się standardowo dwie godziny; miłośnicy historii sztuki spędzają tu często trzy do czterech godzin i wciąż wychodzą z niedosytem, żałując, że nie mają więcej czasu na sale Schielego.
Co znajduje się w Dolnym Belvederze
Dolny Belvedere był rezydencjonalnym pałacem letnim księcia Eugeniusza, mniejszym i bardziej kameralnym niż Górny, a dziś służy jako główna przestrzeń wystaw czasowych muzeum. W jego dwóch głównych galeriach – Sali Marmurowej (odrębnej od tej w Górnym Belvederze) i Galerii Marmurowej (Marmorgalerie) – odbywają się od dwóch do czterech dużych wystaw rocznie, zazwyczaj podejmujących tematy bliskie kolekcji muzeum: dogłębna wystawa rysunków Klimta, retrospektywa Schielego, przegląd twórczości austriackich artystek czy motyw biedermeieru. Przyległa Oranżeria i Stajnie Pałacowe (Prunkstall) to dodatkowe sale wystawiennicze objęte tym samym biletem.
W Dolnym Belvederze zachował się również szereg oryginalnych wnętrz z czasów, gdy rezydował w nim książę Eugeniusz. Sala Grotesek (Groteskensaal) z malowanym sufitem pełnym fantastycznych stworów oraz Złoty Gabinet (Goldkabinett), obficie złocony i niegdyś wyłożony lustrami, dają wyobrażenie o tym, jak Eugeniusz żył tu na początku XVIII wieku. Trzecim z tych ocalałych wnętrz mieszkalnych jest Sala Lustrzana. Odwiedzający zainteresowani namacalną fakturą życia na wczesnobarokowym dworze książęcym znajdą jej tu więcej niż w Górnym Belvederze, który od zawsze był Lustschlossem służącym do reprezentacji. Aktualne wystawy i dokładny wykaz pomieszczeń dostępnych w danym momencie znajduje się na stronie belvedere.at; budynek jest zamykany zazwyczaj jedynie w okresach między wystawami.
Jeśli masz tylko dwie godziny: wybierz Górny Belvedere
Dla około osiemdziesięciu procent odwiedzających po raz pierwszy właściwym wyborem jest sam Górny Belvedere. „Pocałunek” to jedyne dzieło sztuki, dla którego większość ludzi specjalnie przyjeżdża do Wiednia, a stanie przed nim – obrazem o wymiarach sto osiemdziesiąt na sto osiemdziesiąt centymetrów, pokrytym prawdziwym złotem płatkowym, za szkłem ochronnym w specjalnie do tego dostosowanej sali – jest przeżyciem, które uzasadnia całą podróż. Dwie godziny w Górnym Belvederze to typowy czas: około czterdziestu pięciu minut w salach Klimta, dwadzieścia minut w salach Schielego, dwadzieścia minut w apartamentach księcia Eugenii i Sali Marmurowej, dwadzieścia minut na parterze wśród sztuki średniowiecznej i baroku.
Próba dodania Dolnego Belvedere w tym samym dwugodzinnym oknie oznacza pośpiech w obu miejscach, a Dolny szczególnie wynagradza wolniejsze tempo, dla którego zaprojektowano jego wystawy. Odwiedzający, którzy próbują zobaczyć oba w ciągu jednego poranka, zazwyczaj wychodzą z poczuciem, że tak naprawdę nie zobaczyli żadnego. Wyjątkiem jest wizyta półdniowa trwająca trzy do czterech godzin, gdzie dwie i pół godziny w Górnym, a następnie spokojny spacer ogrodem w dół do Dolnego i dziewięćdziesiąt minut na aktualnej wystawie dają pełniejsze doświadczenie. Bilet łączony istnieje właśnie z myślą o tym przypadku; różnica w cenie między samym Górnym a biletem łączonym jest niewielka w porównaniu z podwojeniem treści.
Kiedy Dolny Belvedere jest właściwym wyborem (i ogród pomiędzy)
Są trzy sytuacje, w których Dolny Belvedere naprawdę zasługuje na pierwszeństwo. Pierwsza to taka, gdy jego aktualna wystawa czasowa jest jedynym na dekadę przeglądem twórczości artysty lub tematu, który szczególnie cię interesuje; sprawdź belvedere.at na sześć tygodni przed podróżą, aby dowiedzieć się, czy to dotyczy ciebie. Druga to powtórna wizyta, gdy kolekcję Klimta widziałeś już podczas poprzedniego pobytu i chcesz głębiej zanurzyć się w austriackiej historii sztuki przez kuratorską soczewkę, jaką zapewniają wystawy czasowe. Trzecia to pogoda w sezonie przejściowym, gdy formalny ogród między dwoma pałacami jest najpiękniejszy, a powolny dzień spędzony na spacerowaniu między wystawami w obu pałacach sam w sobie jest przyjemnością.
Niezależnie od tego, który pałac wybierzesz, barokowy ogród między nimi jest bezpłatny i warto przeznaczyć na niego dwadzieścia minut. Założony na początku XVIII wieku w surowym francuskim stylu formalnym przez szkolonego w Wersalu ogrodnika Dominique'a Girarda, wznosi się trzema tarasami od Dolnego Belvedere do Górnego, z kaskadowymi fontannami, kaskadami, barokową rzeźbą i parterami strzyżonego bukszpanu obramowującymi centralną oś. Widok z górnego tarasu z powrotem na centrum Wiednia – kopułę Karlskirche, iglicę Stephansdomu, rozległą panoramę historycznego miasta – to jedna z najlepszych bezpłatnych panoram Wiednia. Ogrody mają kilka bram: od południa przy Prinz-Eugen-Straße, od północy przy Rennweg oraz boczne wejścia przy Landstraßer Gürtel.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie znajduje się „Pocałunek” – w Górnym czy Dolnym Belwederze?
„Pocałunek” znajduje się w Górnym Belwederze (Oberes Belvedere), w galeriach Klimta na pierwszym piętrze, tuż obok Sali Marmurowej. W Dolnym Belwederze odbywają się wyłącznie wystawy czasowe i można tam zwiedzać reprezentacyjne apartamenty mieszkalne – nie ma tam stałej kolekcji Klimta.
Czy powinienem kupić bilet łączony do obu Belwederów?
Jeśli masz co najmniej trzy do czterech godzin i interesują cię aktualne wystawy czasowe w Dolnym Belwederze, to tak. Jeśli dysponujesz tylko dwiema godzinami lub twoim priorytetem jest wyłącznie kolekcja Klimta, bilet tylko do Górnego Belwederu w zupełności wystarczy.
Czy mogę przejść pieszo między Górnym a Dolnym Belwederem?
Tak – reprezentacyjny barokowy ogród łączy oba pałace bezpośrednio, a spacer centralną osią zajmuje od dziesięciu do dwunastu minut. Wstęp do ogrodu jest bezpłatny. Dla osób unikających schodów, tramwaj linii 71 łączy przystanki Schloss Belvedere i Unteres Belvedere znajdujące się tuż przy obu pałacach.
Który Belweder jest bardziej imponujący architektonicznie?
Górny Belweder jest z tej dwójki bardziej teatralny – zaprojektowany przez Hildebrandta tak, by podziwiać go z ogrodów poniżej. Dolny Belweder jest mniejszy i bardziej kameralny, pierwotnie służył jako rezydencja mieszkalna księcia Eugeniusza, i zachował Salę Grotesek oraz Złoty Gabinet z czasów jego użytkowania.
Czy oba Belwedery są otwarte codziennie?
Tak. Górny Belweder jest otwarty codziennie w godzinach 09:00–18:00 według informacji operatora; Dolny Belweder jest otwarty codziennie w godzinach 10:00–18:00. Belvedere 21 to jedyny obiekt, który jest zamknięty w poniedziałki. Godziny otwarcia mogą ulec skróceniu 24 grudnia oraz w czasie głównych austriackich świąt państwowych.
Ile czasu powinienem zaplanować na Górny Belweder?
Dwie godziny to standardowy sugerowany czas na skoncentrowaną pierwszą wizytę, obejmującą sale Klimta, Salę Marmurową, sale Schielego, apartamenty reprezentacyjne oraz średniowieczne i barokowe zbiory na parterze. Specjaliści od historii sztuki często spędzają tam od trzech do czterech godzin.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Dolnego Belwederu?
Mniej więcej od godziny do półtorej, w zależności od skali aktualnych wystaw czasowych oraz od tego, czy w ramach tego samego biletu odwiedzisz również sąsiadującą Oranżerię i Dawną Ujeżdżalnię.
Czy wstęp do ogrodu Belwederu jest bezpłatny?
Tak. Barokowy ogród między Górnym a Dolnym Belwederem jest otwarty bezpłatnie codziennie od wczesnych godzin porannych do zmierzchu. Bilet jest wymagany wyłącznie do wnętrz pałacowych i na wystawy w Oranżerii.
Czym jest Belvedere 21?
Belvedere 21 to osobna instytucja sztuki współczesnej przy Arsenalstraße, około dziesięciu minut jazdy tramwajem linii D na południe od Górnego Belwederu, prezentująca sztukę austriacką po 1945 roku oraz współczesną. Otwarta jest od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00–18:00, w czwartki czynna dłużej, do 21:00, a w poniedziałki nieczynna.
Czy mogę zobaczyć Fryz Beethovena Klimta w Dolnym Belwederze?
Nie. Fryz Beethovena (1902) jest na stałe zainstalowany w Budynku Secesji, około piętnastu minut spacerem od Górnego Belwederu przez Karlsplatz. Doskonale komponuje się z wizytą w Belwederze, ale wymaga osobnego biletu do Secesji.